Zelfstandigenaftrek 2026 — wanneer heb je recht en hoeveel krijg je?

Door Sam Hoven Bijgewerkt: april 2026 Leestijd: ~8 minuten

Belangrijk — deze gids is informatief, geen fiscaal advies. Belastingregels wijzigen jaarlijks. Voor zekerheid in jouw situatie: raadpleeg belastingdienst.nl of een erkende fiscalist. Alle bedragen in deze gids zijn op basis van officiële publicaties per april 2026 — controleer altijd de actuele stand op belastingdienst.nl.

Samenvatting 2026

Bedrag zelfstandigenaftrek 2026: €1.200 (verlaagd t.o.v. €2.470 in 2025) (Prinsjesdag 2025 vastgesteld — bron: belastingdienst.nl)
Wie: ondernemer voor IB (eenmanszaak, VOF-vennoot, maat), niet voor BV
Verplicht: urencriterium — minimaal 1.225 uur per kalenderjaar aan de onderneming besteed
Extra voor starters: eerste 3 jaar komt de startersaftrek (€2.123 in 2026) erbij — zie onder
Hoeveel scheelt het? Bij het IB-tarief van 35,7% (eerste schijf 2026): netto voordeel ~€428. Bij combi met startersaftrek (€2.123): ~€1.186 totaal.

Wat is de zelfstandigenaftrek?

De zelfstandigenaftrek is een vast bedrag dat je mag aftrekken van je winst uit onderneming, voordat daarover inkomstenbelasting wordt berekend. Het is een stimuleringsregel uit de Wet inkomstenbelasting 2001 (art. 3.76 Wet IB 2001) die bedoeld is om zelfstandige ondernemers fiscaal te ondersteunen.

Concreet: als je winst €40.000 is en je hebt recht op de volledige zelfstandigenaftrek, dan wordt €1.200 ervan niet belast. Tegen het eerste IB-tarief van 35,7% (2026) is dat ~€428 minder inkomstenbelasting. Bij startersaftrek erbij (€2.123) komt daar nog ~€758 bij — samen ~€1.186 netto voordeel per jaar.

Belangrijke wijziging in 2026. De zelfstandigenaftrek is per 1-1-2026 fors verlaagd van €2.470 naar €1.200. De stapsgewijze afbouw die in 2020 begon (toen €7.280) gaat door — verwacht wordt dat het in 2027 verder zakt naar ~€900. De MKB-winstvrijstelling (12,7% in 2026) verlaagt het effectieve belastingvoordeel verder. Vuistregel: reken met ~30% × aftrekbedrag voor een realistische schatting. Exact: mijn.belastingdienst.nl.

Heb je er recht op? Check de voorwaarden

Niet elke ZZP'er heeft automatisch recht op de zelfstandigenaftrek. Er zijn drie harde eisen:

Eis 1 — Je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting

De Belastingdienst moet je als ondernemer zien. Voor eenmanszaken en VOF-vennoten meestal automatisch het geval. Bron: belastingdienst.nl — wanneer ben je ondernemer voor de IB.

De Belastingdienst kijkt onder meer naar: zelfstandigheid, winstoogmerk, continuïteit, aantal opdrachtgevers, en ondernemersrisico. Hierover kan discussie ontstaan (zeker bij één-opdrachtgever-situaties: zie de discussie rond de Wet DBA).

Eis 2 — Je voldoet aan het urencriterium (1.225 uur/jaar)

Dit is de belangrijkste en meest gemiste eis. Je moet in het kalenderjaar minimaal 1.225 uur besteden aan werkzaamheden voor je onderneming. Bron: belastingdienst.nl — urencriterium.

Wat telt mee: uitvoering van opdrachten, administratie, acquisitie, offertes opstellen, reistijd naar klanten, marketing, productontwikkeling, scholing die direct beroepsgerelateerd is.

Wat telt niet mee: woon-werk-reistijd, pauzes, hobby-activiteiten. Ook: werkzaamheden voor een onderneming waarin je vennoot bent maar niet meer dan een "gewone" werknemer doet, tellen niet mee.

Eis 3 — Je hebt niet de AOW-leeftijd bereikt

Ondernemers die de AOW-leeftijd al hebben bereikt, krijgen een verlaagde zelfstandigenaftrek (~50% van het reguliere bedrag). Bron: belastingdienst.nl — zelfstandigenaftrek. Controleer actueel bedrag; dit wijzigt bij elke Miljoenennota.

Scenario's — geldt het voor jou?

Scenario A — Fulltime ZZP'er, 2e jaar

Je werkt ~40 uur per week zakelijk, ~48 weken per jaar = 1.920 uur. Voldoet ruim aan urencriterium. Recht op zelfstandigenaftrek: ja. Startersaftrek niet meer (alleen eerste 3 jaar).

Scenario B — Parttime ZZP'er naast loondienst, 20 uur per week

20 uur × 48 weken = 960 uur. Voldoet niet aan urencriterium. Recht op zelfstandigenaftrek: nee. Tip: ga je richting 1.225 uur? Houd nauwkeurig bij en overweeg piekperiodes.

Scenario C — Startende ZZP'er, gestart in juli 2026

Het urencriterium geldt pro rata bij start- of einde-onderneming in een kalenderjaar. Start in juli: ~26 weken beschikbaar. Bij fulltime (~30–40u/week) haal je het. Kwartaal/parttime: mogelijk niet. Bron: belastingdienst.nl — urencriterium bij start.

Scenario D — Je bent DGA / hebt een BV

Je bent dan geen IB-ondernemer maar werknemer van je BV. Geen recht op zelfstandigenaftrek. Voor BV's gelden andere fiscale regelingen (DGA-loon, investeringsaftrek, VPB-tarieven). Vraag een fiscalist.

Startersaftrek — bovenop de zelfstandigenaftrek

Als startende ondernemer kun je naast de zelfstandigenaftrek ook recht hebben op de startersaftrek (verhoogde zelfstandigenaftrek bij starters). Dit is €2.123 extra per jaar (2026) en geldt maximaal drie keer binnen de eerste vijf jaar dat je onderneemt.

Voorwaarden (bron: belastingdienst.nl — startersaftrek):

Je hebt recht op de zelfstandigenaftrek (dus voldoet aan urencriterium)
Je was in de vijf voorafgaande jaren minstens één jaar géén ondernemer voor de IB
Je hebt in de afgelopen 5 jaar maximaal 2 keer startersaftrek geclaimd

Stapeling met zelfstandigenaftrek in 2026: €1.200 + €2.123 = €3.323 aftrek. Bij eerste IB-schijf (35,7%): ~€1.186 netto voordeel — controleer in jouw aangifte voor exacte berekening.

Optimalisatie — wat kan je overwegen

Deze sectie is TIP — niet FEIT. Strategieën die vaak worden toegepast, maar in elke situatie anders kunnen uitpakken. Overleg met een fiscalist voor jouw geval.

Houd je uren bij vanaf dag 1 — bij een controle moet je het urencriterium kunnen aantonen. Een simpele spreadsheet met datum/uren/beschrijving is voldoende. Elk kwartaal optellen kost 10 minuten.
Combineer drukke en stille maanden in je planning — het urencriterium is een jaartotaal. Een rustige zomer kan je inhalen in een drukke herfst. Maar: afspraken uit de lucht grijpen telt niet als gewerkte uren.
Scholing en productontwikkeling tellen mee — cursus volgen in je vakgebied, blog-artikelen schrijven, nieuwe vaardigheden leren: vaak telt dit als zakelijke uren. Documenteer wat je doet en waarom het relevant is.
Let op bij einde-jaars-starts — start je in november? Dan is het urencriterium in dat jaar nauwelijks te halen, ook pro rata niet. Overweeg officiële startdatum 1 januari volgend jaar (tenzij fiscaal voordelig om dit jaar al winst aan te geven).
Combi met MKB-winstvrijstelling — na de zelfstandigenaftrek geldt nog 12,7% (2026) MKB-winstvrijstelling. Dus het effectieve voordeel van de aftrek is iets lager dan alleen het IB-tarief suggereert.

Actie — hoe claim je het in je aangifte

De zelfstandigenaftrek vul je in bij je jaarlijkse inkomstenbelasting-aangifte, niet bij je BTW-aangifte. Stappen:

Log in op mijn.belastingdienst.nl met DigiD
Start aangifte inkomstenbelasting voor het betreffende jaar (opent meestal 1 maart)
Vul winst uit onderneming in (blok "Inkomsten uit werk")
Bij "Ondernemersaftrek": vink zelfstandigenaftrek aan (geeft meestal automatisch €1.200 aan bij voldoende winst en urencriterium-verklaring — bedrag voor 2026)
Startersaftrek: vink apart aan indien van toepassing
Urencriterium: bevestig dat je minstens 1.225 uur hebt gewerkt (let op: wees eerlijk — de Belastingdienst kan hier later controles op doen)

Praktisch — gebruik een goede basis-administratie. De aangifte-tool vraagt om je omzet, kosten, winst en urenverklaring — alles wat je in de loop van het jaar al hebt bijgehouden.

Sam Hoven — maker van Boekhoudbaar Ik ben geen fiscalist. Deze gids is mijn poging om een ondoorzichtig stuk regelgeving helder te maken — met bronnen erbij zodat jij het kunt verifiëren. Bij twijfel over jouw situatie: bel de Belastingtelefoon (0800-0543, gratis) of vraag een fiscalist.

Veelgestelde vragen

Wat als ik 1.224 uur heb — dus 1 uur te kort?

Geen zelfstandigenaftrek. De 1.225 uur is een harde grens — geen afronding of coulance. Zorg dat je ergens in december nog de ontbrekende uren kunt verantwoorden als je er dichtbij zit, maar fictieve uren toevoegen is geen optie.

Heb ik recht op zelfstandigenaftrek als ZZP'er naast een baan?

Alleen als je minstens 1.225 uur aan de onderneming werkt én de Belastingdienst je als ondernemer ziet (meerdere opdrachtgevers, winstoogmerk, zelfstandigheid). Bij twijfel: Belastingdienst: wanneer ben je ondernemer.

Moet ik mijn urenregistratie bijvoegen bij de aangifte?

Nee, niet automatisch — je verklaart in de aangifte dat je voldoet. De Belastingdienst kan binnen 5 jaar om bewijs vragen bij een controle. Bewaar je urenregistratie dus 5+ jaar.

Verandert het bedrag elk jaar?

Ja, jaarlijks vastgesteld op Prinsjesdag. De laatste jaren is het bedrag stapsgewijs verlaagd (€7.280 in 2020 → €2.470 in 2025 → €1.200 in 2026). Controleer actueel op belastingdienst.nl of via de Miljoenennota.

Kan ik zelfstandigenaftrek ook toepassen bij een VOF of maatschap?

Ja, mits jij als vennoot/maat zelf aan het urencriterium voldoet en als ondernemer wordt aangemerkt. De aftrek is individueel per vennoot, niet per onderneming.

Verder lezen

Houd je uren en administratie bij in één systeem

Boekhoudbaar heeft een ingebouwd urenregistratie-tabblad, automatische BTW-berekening, en een belastingadvies-module die je aangifte-voorbereidt — alles in jouw eigen Google Drive.

Bekijk Boekhoudbaar — €49 eenmalig